सबैको समाचार
शनिबार, बैशाख १, २०८१
  • होमपेज
  • सरकारी छानबिन टोलीको अध्ययन असफल अर्बौंको हायात होटल भारतीयको कब्जामा

सरकारी छानबिन टोलीको अध्ययन असफल अर्बौंको हायात होटल भारतीयको कब्जामा

4285
Shares
सरकारी छानबिन टोलीको अध्ययन असफल अर्बौंको हायात होटल भारतीयको कब्जामा

जोरपाटी वौद्धस्थित हायात होटलमा भएको नेपाल सरकारको अर्वाैंको लगानी भारतीय व्यवसायीहरुको कब्जामा जाँदै गर्दा सरकारी छानबिन टोली यसमा अध्ययन गर्नसमेत असफल भएको छ । हायत होटलले नेपाल सरकारको १५० रोपनी जग्गा उपयोग गरेको लगभग २४ वर्ष पुगेको छ ।
ठूलाबडाले आफ्नो प्रभावको प्रयोग गरेर कसरी सरकारी सम्पत्तिको दुरुपयोग गर्छन् भन्ने एउटा दृष्टान्त बन्न पुगेको छ हायात होटलमा गरिएको नेपाल सरकारको लगानी ।
हायात होटलको बदमासीका बारेमा अध्ययन गर्न गठित छानविन समितिले सोमबार एक रिपोर्ट बुझाउँदै आफूले अध्ययन नै गर्न नसकेको बताएको छ । छानविन समितिका संयोजक तथा तारागाउँ बिकास समितिका अध्यक्ष नारदकुमार लुइँटेलले भने ‘हामीले मागेका कागजातहरु हायातले दिएन, छानविनमा पुरै असहयोग गर्‍यो ।’
यस्तो छ हायातको लफडा
विसं. ०४९ सालमा १ सय ५० रोपनी जग्गा लगानी गरेवापत हायात होटलमा नेपाल सरकारको ३९ प्रतिशत सेयर स्वामित्व काय गरिएको थियो । त्यो सेयर अहिले घटेर ९ प्रतिशतमा सीमित भएको छ ।
हायात होटलको बोर्ड सदस्यमा समेत नेपाल सरकार तर्फबाट तीनजना भएकोमा अहिले घटेर १ जनामा मात्रै सीमित छ । छानविन समितिले हायातसँग खर्चको आधिकारिक विवरण मागेको थियो । तर, छानविन समितिले कुनै आधिकारिक प्रमाणसहितका कागजात नपाएको भन्दै रिपोर्ट पेश गरेको छ ।
‘अध्ययनका लागि आवश्यक कागजातहरु सम्बन्धित सरकारी निकाय र तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स कम्पनी लिमिटेडबाट उपलब्ध हुन नसकेकाले छानविन टोली तार्किक निष्कर्षमा पुग्न सकेन ।’ सोमबार समितिले संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयमा बुझाएको रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ ।
यसकारण थालियो छानविन
गत चैतमा तारागाउँ बिकास समितिले हायात होटलमा सरकारको ३९ प्रतिशतको सेयर खुम्चिएर ९ प्रतिशत तथा बोर्ड सदस्यमा ३ बाट घटेर एक हुनुको कारण मागेको थियो ।
तर, हायातले चित्तबुझ्दो जवाफ दिन नसकेपछि चैतमै तारागाउँ विकास समितिले एक प्रारम्भिक अध्ययन गरेको थियो ।
मन्त्रालयमा पेश गरिएको उक्त रिपोर्ट पश्चात सचिवस्तरीय एक बैठकले अध्ययन समिति गठन गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
समितिले होटलमा गरेको लगानीको कुनै प्रतिफल नआउने बरु स्वामित्व गुम्दै जाने देखेपछि प्रारम्भिक अध्ययन गरेको हो ।
प्रारम्भिक अध्ययन पश्चात पेश गरिएको रिपोर्टमा व्यवस्थापनको अपारदर्शी हिसाब-किताबले होटल घाटामा गएको निष्कर्ष निकालेको थियो । यही आधारमा यसमा थप छानविन आवश्यक ठानेर छानविन मन्त्रालयले एक समिति गठन गरी अध्ययन अघि बढाएको थियो ।
अध्ययनमा तारागाउँ विकास समितिका अध्यक्ष लुइँटेलको संयोजक तथा मन्त्रालयका उपसचिव टीकाराम पाण्डे र चार्टड एकाउन्टेन्ट पियुष आनन्द सदस्य रहेका थिए ।
३९ प्रतिशतको सेयर दुब्लाएर ९ प्रतिशत
वि.सं ०४९ सालमा नेपाल सरकार अन्र्तगतको तारागाउँ विकास समितिले १ सय ५० रोपनीको जग्गालाई प्रतिरोपनी १० लाखका हिसाबले यस होटलमा १५ करोड लगानी गरेको थियो ।
साथै उक्त स्थानमा रहेको भौतिक संरचनाको २ करोड मूल्यांकन गरी कुल १७ करोड रुपैयाँ तारागाउँ विकास समितिको लगानी मानिएको थियो । जसवापत नै तारागाउँ विकास समितिले ३९ प्रतिशत हिस्सा पाएको हो ।
सरकारी जग्गाको मूल्य प्रतिआना ५० लाख रुपैयाँले हिसाब गर्दा अहिले यसको बजार भाउ १२ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी हुन आउँछ । तर, सरकारले यसमा लगानी गरेको मूल्यांकन भने अहिले पनि १७ करोड नै रहेको छ ।
स्थापना काल ०४९ सालको असोज २२ गते तारागाउँ बिकास समिति, आइसीटीसी ग्रुप र राधेश्याम सर्राफवीच हायात होटलमा सरकारको ३९.७७ सेयर स्वामित्व र निजीको ६०.२३ प्रतिशत रहने सम्झौता भएको थियो ।
तारागाउँ विकास समितिकी तत्कालीन अध्यक्ष अगुंरबाबा जोशी, राधेश्याम सर्राफ र दिनेशलाल श्रेष्ठले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए ।
पछिल्ला दिनमा हायात होटलको व्यवस्थापनको जिम्मा सम्हालेका भारतीय व्यवसायी राधेश्याम सर्राफ र नेपाली व्यवसायी दिनेशलाल श्रेष्ठले जालझेल गर्दै गलत रिपोर्ट पशे गरेर होटल घाटामा गइरहेको देखाई सरकारलाई डुकाउँदै आएको गाविस पदाधिकारीको आरोप छ । यसरी होेटल घाटामा गएको देखाउँदै उनीहरुले लागत भने बढाउँदै गएका छन् । यसबारलाई डुबाउँदै उनीहरुले यसबाट आफ्नो सेयर हिस्सामा बृद्धि गरेका छन् ।
सरकारको स्वामित्व गुम्नै लाग्यो
स्थापना कालदेखि अहिलेसम्म होटललाई नाफा देखाइएको छैन । सरकारले यसबाट कुनै प्रतिफल पाएको छैन । बरु ३९ प्रतिशतको हिस्सा खुम्चिएर ९ प्रतिशतमा झरेको छ । उसले गाउँ विकास समितिबाट थप १ सय ५४ रोपनी जग्गा पनि भाडामा लिएको छ । समितिको उक्त जग्गा भाडामा लिएबापत भने होटलले वाषिर्क ३० लाखरुपैयाँ भाडा बुझाउँदै आएको छ ।
स्थापनाकालमा यस होटलको लागत १ सय ५० करोड रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको थियो । सरकार, सर्राफ र श्रेष्ठबीच ०४९ सालमा भएको सम्झौतामा पनि यसको लगानी १ सय ५० करोड रहने उल्लेख छ ।
तर, एसियाली बिकास बैंकसँग ०५१ जेठ ५ गते भएको सम्झौतामा होटलको कुल लागत २ अर्ब १८ करोड भनेर उल्लेख गरिएको छ । अहिले भने यसको कुल लागत ३ अर्ब ४ करोड पुगेको छ ।
यसरी लागत बढ्दै जाँदा सरकारले कुनै रकम थप गरेको छैन, जसका कारण व्यवस्थापनले सरकारको सेयर हिस्सा घटाइदिँदै लगेको छ ।
भारतीय व्यवसायी सर्राफको लगानी के हो ?
होटलमा नेपाल सरकारको १ सय ५० रोपनी जग्गा लगानी भएको स्पष्ट देखिए पनि सर्राफ समूह र आइसीटीसीले गरेको लगानी कहाँ भुक्तान भयो भन्ने प्रमाण फेला परेको छैन ।
आइसीटीसी र सर्राफ समूहले वास्तुकला डिजाइन आन्तरिक डिजाइन, भूदृश्य डिजाइन, विद्युतीय डिजाइन, विद्युतीय उपकरण डिजाइन, भान्छा र धावनगृह डिजाइन, अग्नि नियन्त्रण डिजाइन, प्रोजेक्ट म्यानेजमेन्ट शुल्क, हायात टेक्निकल शुल्क र अन्य गरी २ करोड ७६ लाख ५३ हजार ५ सय ४३ रुपैयाँ भुक्तान गरेको व्यवस्थापनको दाबी छ । यही नै आइसीटीसी र सर्राफ समूहको लगानी हो ।
हायात होटल निरन्तर घाटामा गएको भन्दै व्यवस्थापनले ०६३ सालमा थप लगानी गर्न सरकारलाई आग्रह गरेको थियो । तर, सरकारले थप लगानी गरेन । त्यसपछि रकम जुटाउनका लागि होटल बोर्डले हकप्रद सेयर जारी गर्ने निर्णय गरेको थियो । ०६३ मा जारी हकप्रद सेयरमा सरकारले लगानी गरेन । घाटामा गइरहेको देखिने होटलमा आइसीटीसी र सर्राफ समूहले भने लगानी थपेका थिए । यहीँनेरबाट नै सरकारको सेयर हिस्सा खुम्चन सुरु गरेको हो ।
राधेश्याम सर्राफले ८ करोड ६७ लाख, अरुणकुमार सर्राफले ३० लाख र सर्राफ समूहकै लगानी रहेको याक एन्ड यती होटलले यसमा एक करोड ८० लाख हकप्रद सेयरमार्फत लगानी थपेका थिए ।
आइसीटीसी समूह अन्तरगतको आइसीटीसी कम्पनीको ५ करोड ५८ लाख, दिनेशलाल श्रेष्ठको ३० लाख, सुरेशलाल श्रेष्ठको ३० लाख र आइसीटीसी होल्डिङ कम्पनीको एक करोड २० लाख रुपैयाँ हकप्रदमार्फत लगानी गरेका थिए ।
कसरी भयो हायातको भवन निर्माण ?
होटल निर्माणका लागि तारागाउँ विकास समितिको १ सय ५० रोपनी जग्गालाई नै विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थामा धितो राखी ऋण निकालिएको थियो ।
होटलमा विदेशी दुई बैंक, एशियाली विकास बैंक र कोरियाली विकास बैंक बाहेक स्वदेशी बैंकहरुले पनि लगानी गरेका थिए । ०५१ सालमै स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको नेतृत्वमा ८ बैंकले ५५ करोड रुपैयाँ लगानी गरेका थिए । पछि ०६० सालमा फेरि ६ वटा बैंकले थप २७ करोड लगानी गरेका थिए ।
जनताको लगानीमा शून्य प्रतिफल
स्थापना कालमा जारी गरेको प्राथमिक सेयरबाट होटल व्यवस्थापनले १२ करोड रुपैयाँ जुटाएको थियो । सर्वसाधारणको ७ करोड २० लाख रुपैयाँ हकप्रद सेयरबापत थप लगानी भएको थियो । तर, यसबापत सर्वसाधारणले हालसम्म कुनै प्रतिफल पाएका छैनन् ।
होटल प्रत्येक वर्ष घाटामा गएको देखाइएकाले हालसम्म सर्वसाधारणलाई न बोनस सेयर दिएको छ, न त नगद लाभांश नै ।
घाटामा गएको होटलमा सर्राफको मोह
एडीबीले बेचेको सेयर हायातकै अर्को प्रवर्द्धक कम्पनी डोमिनियन इनभेस्टमेन्टले २१ करोड ६० लाख रुपैयाँमा किनेको छ । एडीबीले प्रतिकित्ता सय रुपैयाँको यो सेयर ६९ रुपैयाँ ६७ पैसामा बेचेको हो ।
हङकङमा दर्ता भएको डोमिनियन इनभेस्टमेन्ट कम्पनी तारागाउँकै मुख्य प्रवर्द्धक अरुण सर्राफको भएको सरकारी स्रोत बताउँछ ।
पछिल्लो समय कोरियन डेभलपेमन्ट बैंक सिंगापुरले ४ लाख ९ सय कित्ता अग्राधिकार सेयर र साधारण तर्फको ४२ हजार ७ सय ८० कित्ता सेयर आइसीटीसी होल्डिङ कम्पनीलाई बेचेको छ । आइसीटीसी होल्डिङ कम्पनी भने श्रेष्ठ समूहको रहेको स्रोतको भनाइ छ ।
पाउनुको सट्टा गुमायो सरकारले
विश्वभर ८ वटा कम्पनी मार्फत १४ वटा होटल सञ्चालन गरिरहेको सर्राफ होटल इन्टरप्राइजेजले होटल व्यवसाय नेपालबाटै सुरुवात गरेको हो ।
राधेश्यामका छोरा अरुणले ८ वटा कम्पनी अन्र्तगत भारतमा १० वटा होटल सञ्चालन गरिरहेका छन् । नेपालमा उनका २ वटा होटल सञ्चालनमा छन् ।
होटल क्षेत्रमा फड्को मार्नका लागि नेपालमा प्रवेश गराइएको सर्राफ समूहबाट नेपालले कुनै लाभ पाएको छैन । बरु, सरकारले एक सय ५० रोपनी जग्गा गुमाउन लागेको छ ।
शंकाको घेरामा अंगुरबाबा जोशी
एक सय ५० रोपनी जग्गा लगानी गर्ने निर्णय गरेकी अंगुरबाबा जोशी तारागाउँ बिकास समितिको अध्यक्ष पदमा झन्डै २६ वर्ष रहेकी थिइन् । तर, होटल निर्माण गर्दा होटलले पेश गरेको खर्च सम्वद्ध कागजात भने तारागाउँ बिकास समितिमा रेकर्ड छैन ।
सरकारको यति ठूलो सम्पत्ति लगानी भएको होटल निर्माण गर्दा सरकारसँग कुनै कागजात नहुनु र होटलले कुनै प्रमाण उपलब्ध नगराई निर्माणका काममा सधैंभर साथ दिनुले कहीँ कतै तत्कालीन अध्यक्षको नै यसमा हात त छैन भन्ने प्रश्न उब्जाएको स्रोत बताउँछ । स्रोतः अनलाइनखबर

4285
Shares

ट्रेन्डिङ